ISO/IEC 15426: norm voor barcode-verificatiesystemen

Wat is ISO/IEC 15426?

ISO/IEC 15426 definieert testmethoden en minimumvereisten voor de nauwkeurigheid van barcode-verificatiesystemen. Daarnaast beschrijft de normenreeks referentiestandaarden voor de kalibratie ervan.

De reeks bestaat uit twee delen:

• ISO/IEC 15426-1:2006 is van toepassing op verificatiesystemen voor lineaire barcodes (1D-codes).
• ISO/IEC 15426-2:2023 is van toepassing op verificatiesystemen voor 2D-codes (2D-codes zoals QR codes en datamatrixcodes).

De eisen moeten ervoor zorgen dat de verificatiesystemen die voor de kwaliteitsbeoordeling worden gebruikt, betrouwbare, reproduceerbare en vergelijkbare resultaten opleveren.

Wat is het verschil tussen ISO/IEC 15426-1 en ISO/IEC 15426-2?

Het belangrijkste verschil zit in het soort codes waarvoor de verifiers worden gebruikt om ze te testen.

• ISO/IEC 15426-1 voor lineaire barcodes

ISO/IEC 15426-1 definieert testmethoden en minimumvereisten voor de nauwkeurigheid van verifiers voor lineaire barcodes. Het verificatiesysteem past daarbij de kwaliteitsbeoordelingsmethodiek voor lineaire barcodes volgens ISO/IEC 15416 toe.

Afhankelijk van de toepassing vallen hieronder bijvoorbeeld lineaire codes zoals Code 128, GS1-128, EAN/UPC of Code 39.

• ISO/IEC 15426-2 voor 2D-codes

ISO/IEC 15426-2 definieert de desbetreffende eisen voor verifiers voor meerregelige barcodes en tweedimensionale matrixcodes. Daarbij wordt met name de kwaliteitsbeoordelingsmethodiek volgens ISO/IEC 15415 toegepast.

Tot de relevante 2D-symbologieën behoren bijvoorbeeld Data Matrix en QR code.

ISO/IEC 15426, ISO/IEC 15415 en ISO/IEC 15416 – wat is het verschil?

De normen hangen nauw met elkaar samen, maar vervullen verschillende functies.

Simpel gezegd: ISO/IEC 15415 en ISO/IEC 15416 beschrijven methoden voor het beoordelen van de kwaliteit van codes. ISO/IEC 15426 definieert eisen voor de verificatiesystemen die deze beoordelingsmethoden toepassen.

Dit onderscheid is cruciaal voor een normconforme barcodecontrole. Een code kan alleen betrouwbaar worden beoordeeld als ook het gebruikte meet- en verificatiesysteem de vereiste nauwkeurigheid en vergelijkbaarheid van de resultaten garandeert.

Waarom is ISO/IEC 15426 belangrijk voor barcode-verificatiesystemen?

Barcode-verificatie dient om de kwaliteit van gedrukte of direct gemarkeerde codes objectief te beoordelen. Het louter succesvol lezen van een code is hiervoor niet voldoende.

Een scanner geeft in wezen antwoord op de vraag of een code onder de betreffende omstandigheden kan worden gelezen en gedecodeerd. Een geschikt verificatiesysteem (verifier) beoordeelt daarentegen gedefinieerde kwaliteitsparameters aan de hand van gestandaardiseerde procedures.

Om resultaten van verschillende metingen op een zinvolle manier met elkaar te kunnen vergelijken, moeten ook de gebruikte verificatiesystemen aan vastgestelde eisen voldoen.

De conformiteit van een verifier met ISO/IEC 15426 draagt ertoe bij dat kwaliteitsbeoordelingen consistent, reproduceerbaar en vergelijkbaar kunnen worden uitgevoerd. Hierdoor kunnen kwaliteitsafwijkingen vroegtijdig worden opgespoord en kunnen scan- of leesfouten worden verminderd.

Dit is met name relevant wanneer de kwaliteit van barcodes en 2D-codes een onderdeel vormt van de kwaliteitsgarantie, procescontrole of van eisen van klanten en de sector – bijvoorbeeld in de detailhandel, de gezondheidszorg en de logistiek. Een volgens de norm uitgevoerde verificatie helpt bedrijven om op betrouwbare wijze te voldoen aan de daar geldende kwaliteits- en markeringseisen.

Welke eisen stelt ISO/IEC 15426 aan verificatiesystemen?

ISO/IEC 15426 definieert testmethoden en minimumvereisten voor de nauwkeurigheid van verifiers. Hiertoe behoren ook referentiestandaarden voor het controleren of kalibreren van de verificatiesystemen.

Voor een normconforme kwaliteitsbeoordeling moeten de relevante meetomstandigheden gecontroleerd en reproduceerbaar zijn. Afhankelijk van de code, de toepassing en de onderliggende kwaliteitsnorm zijn bijvoorbeeld verlichting, meetgeometrie, meetdiafragma of apertuur en kalibratie van belang.

• Verlichting en meetgeometrie: De optische meetomstandigheden moeten voldoen aan de telkens van toepassing zijnde kwaliteitsnorm en testtaak, en moeten gedefinieerd en reproduceerbaar zijn. De apparaten gebruiken hiervoor een gelijkmatige lichtbron, doorgaans een rode LED met een golflengte van 660 nm, om reflecties en schaduwen te voorkomen. Verlichting en meetgeometrie beïnvloeden de gemeten reflectie- en kwaliteitsparameters en daarmee de betrouwbare beoordeling van de codekwaliteit.
• Verlichtingshoek: Het licht moet onder een hoek van 45° op de barcode vallen om reële scanomstandigheden te simuleren.
• Meetdiafragma (apertuur): Het voor de beoordeling gebruikte diafragma wordt gekozen in overeenstemming met de eisen van de toe te passen kwaliteitsnorm en de betreffende testtaak. Daarbij wordt de optische apertuur afgestemd op de X-afmeting van de barcode, om streep-, tussenruimte- en randstructuren nauwkeurig te kunnen registreren en de codekwaliteit betrouwbaar te kunnen beoordelen.
• Kalibratie: De meetcapaciteit van een verifier wordt gecontroleerd met behulp van gecertificeerde testkaarten (kalibratiekaarten) of gedefinieerde referentiestandaarden die herleidbaar zijn naar nationale normen. Hierdoor kunnen de meetresultaten van het verificatiesysteem worden vergeleken met bekende referentiewaarden en worden betrouwbare, reproduceerbare kwaliteitsbeoordelingen gewaarborgd.

De concrete meetomstandigheden zijn afhankelijk van de toe te passen norm, de symbologie en de testopdracht.

Een regelmatige kalibratie met daarvoor bestemde referentiestandaarden draagt bij aan het controleren van de meetcapaciteit van het verificatiesysteem en het waarborgen van reproduceerbare resultaten.

Wat betekent ISO/IEC 15426 in de praktijk?

In industriële toepassingen kunnen slecht leesbare barcodes en 2D-codes aanzienlijke gevolgen hebben. Codes die niet of slechts onbetrouwbaar leesbaar zijn, kunnen bijvoorbeeld processen in de productie, logistiek en handel verstoren.

Verificatie maakt het mogelijk om de kwaliteit van een code objectief te beoordelen op het moment dat deze nog kan worden beïnvloed – bijvoorbeeld tijdens of na het print- of markeerproces.

Een normconform verificatiesysteem helpt bedrijven om

• de codekwaliteit te beoordelen aan de hand van vastgestelde criteria,
• kwaliteitsschommelingen vroegtijdig te herkennen,
• meetresultaten op reproduceerbare wijze te documenteren,
• productie- en markeerprocessen te bewaken en
• op een traceerbare manier aan de eisen van klanten en de sector te voldoen.

Daarmee gaat barcodeverificatie verder dan een eenvoudige leesbaarheidscontrole: het levert een objectieve kwaliteitsbeoordeling op basis van vastgestelde meetprocedures.

Welke ISO-norm geldt voor welke barcode of 2D-code?

Welke norm relevant is voor de kwaliteitsinspectie, hangt onder andere af van de gebruikte symbologie en de controletaken.

• Lineaire barcodes:
  Voor de kwaliteitsbeoordeling van lineaire barcodes is ISO/IEC 15416 van cruciaal belang. De eisen waaraan de betreffende verifiers moeten voldoen, worden beschreven in ISO/IEC 15426-1.
• 2D-codes:
  Voor de kwaliteitsbeoordeling van 2D-codes is ISO/IEC 15415 van cruciaal belang. De eisen aan de bijbehorende verificatieapparatuur worden beschreven in ISO/IEC 15426-2.

Daarnaast kunnen, afhankelijk van de toepassing, het markeringsproces, de branche en de symbologie, nog andere normen en specificaties relevant zijn.